Амьдрахуй

Хятадын хаа нэгтээ номын дэлгүүр таарвал та ороод орчин үеийн уран зохиолын эгнээг гүйлгээд нэг хараарай. Хавтсан дээрээ 余华 гэсэн ханз бүхий номууд нэлээд зайг эзлэн байх вий.  Тэр хоёр ханз бол одоо таны унших гэж буй “Амьдрахуй” туужийн зохиолч Үй Хуагийн нэр юм шүү дээ.

Хятадын орчин үеийн уран зохиолын гол төлөөлөл Үй Хуа 1960 оны  дөрөвдүгээр сарын 3-нд Ханжөү хотод эмчийн гэр бүлд төржээ. 1977 онд дунд сургуулиа төгсөөд муждаа очиж таван жил шүдний эмчээр ажиллаад Бээжин хотод ЛүШюнь утга зохиолын сургуульд элсэв. 1983 оноос Ханжөү хотын соёлын ордонд ажилд орж, уран бүтээлийн замналаа эхлүүлснээр судлаач, шүүмжлэгчдийн анхаарлыг татаж эхэллээ.

Үй Хуа одоогоор дөрвөн роман, зургаан өгүүллэгийн түүвэр, эсээний дөрвөн ном туурвиснаас “Амьдрахуй”, “Ахан дүүс”, “Зүс борооноор хадах дуун” романууд нь хамгийн алдартай. Бидний сонгон танд хүргэж буй “Амьдрахуй” туужаар 1994 онд нэрт найруулагч Жан Имоу кино бүтээж Каннын кино наадмаас дөрвөн шагнал хүртсэн бол 1998 онд Италийн утга зохиолын ГрицанеКавур шагналыг хүртсэн юм. Түүнийг барууны хэвлэлүүд “Үй Хуа бол орчин цагийн Хятадын Бальзак, ЧарльзДеккинс” хэмээн тодорхойлсон ч түүний бичлэгийн арга барилыг хэн нэгэн зохиолчтой шууд хамаатуулж боломгүй өөрийн гэсэн тод өнгө аястай зохиолч билээ.

 Хувь тавилан бидэнд аз жаргал, зовлон зүдгүүрийн аль алийг нь өгдөг. Тэр дундаас бид тулах цэгээ олж авах л хамгийн эрхэм гэсэн санааг Үй Хуа зохиол бүрдээ ямар нэг хэмжээгээр тусгадаг. Их мөрөнд хөл алдан үйж яваад унжгар удны нэгээхэн мөчрөөс атгаж аврагдах адил тийм л авралын мөчрийн эрэлд зохиолынх нь дүрүүд хатаж явдаг. Жаргалд ташуурах, зовлонд бүдрэхийн алинд ч зуураад үлдэх үнэт зүйлс хүний оршихуйд хэрэгтэй. Бид зовлонт амьдрал дундаас юу эрдэг вэ? гэсэн асуултаар уншигчаа алхам тутамд нь “шамдуулдаг” билээ. Тэрхүү этгээд ур маяг, өнгө аяс, дүр төрх тод туссан бүтээл нь “Амьдрахуй” тууж.

Орчуулагч: Мөнхцолын Батбаяр
Редактор: У.Бямбаням
Хавтасны зураг: Л.Нямдорж
Дизайн: Монотайп график студи

Хэвлэгдсэн он 2018
ISBN 978-99978-75-91-4
GoodReads.com дээрх уншигчдын сэтгэгдэл
Гэрэл
Маш сонирхолтой ном. Орчуулга маш сайн. Нэг суугаад л уншаад дуусгачихлаа

Enhjin Badamzul
Таны амьдралын утга учир юу вэ? Хэн нэгэнд хариулт өгөх гэж, хэн нэгний хариултыг дүгнэж цэгнэх гэж, эсвэл өөрөө өөртөө хариулт олохын тулд хэчнээн хүн энэ асуулттай нүүр тулсан бол. Эцэст нь хэдэн хүн асуултынд зөв хариултыг олж чадсан бол. Ер нь зөв хариулт гэж байдаг ч юмуу хэн мэдлээ. Энэ зохиолын нэг хэсэг нь ч мөн адил дээрх асуултанд хариулт хайсаар. Та баян эсвэл ядуу байх, баяр баясгалантай эсвэл зовлон гунигтай байх, хайрлаж халамжлах гэр бүл найз нөхөдтэй эсвэл өнчин өрөөсөн орь ганцаараа байх... аль нь ч байлаа гэсэн та энэ хорвоогийн нэг хэсэг болж энэ ертөнц дэлхийд амьсгалж л байгаа нь амьдралын тань утга учир юм. Амьсгал тань тасрах цаг мөч хүртэл дахин нэг удаа ч болов амьсгалахын тулд бүгдийг тэвч, бүхнийг даван тул, бүгдтэй нь тэмц. Таньд амьсгалах боломж олгохын тулд бусад хүмүүс хэрхэн тэмцэж ирсэн яг л түүн шиг амиа, амьдралаа, амьсгалаа хамгаал.

Orchlon
“Амьдрахуй” дор ахин амьдрахуй

Япончуудыг далай нь, Монголчуудыг мал аж ахуй нь бүрэн илэрхийлдэг шиг Хятадын ард түмнийг газар тариалангаас нь салгаж ойлгох аргагүй ажээ. Ядуу тарчиг амьдрал, амь зогоох тариа будаа, хөлсөө урсгаж олох хэдэн зоос, навтгар байшин, дайны өмнө ба дараах жилүүд, Мао Зедуны төр барьж байх үе гээд он цаг, орон зай, дүр дүрслэлийг шаггүй сайн гаргаж өгчээ. Тиймдээ ч яг л тэр үед, яг л тэр амьдралд хөтлөн аваачиж чадсан болов уу? Зохиолыг зөвхөн үйл явдлаар нь л хөөн унших нь өрөөсгөл санагддаг ч уг номын тухайд үйл явдал, зохиолын дүрүүдэд тохиох эмгэнэлт явдлуудыг онцлохгүй байхын аргагүй юм.

Хөрөнгө чинээтэй айлаас угсаа залгасан хэдий ч буруу замаар будаа тээж явсны харгайгаар бүхнээ үрэн таран хийх Фү гүйгийн амьдрал зохиолыг хөтөлнө. Хөнгөн явдалд толгой мэдүүлж явсан тэрбээр мөрийтэй тоглоомонд бүхнээ алдан тарчиг амьдралаар амьдарч эхэлдэг. Эхлээд аав нь, дараа нь ижий нь гээд хайртай дотны хүмүүс нь хорвоогоос халин одох эмгэнэлт үйл явдлуудаар түүний амьдрал дүүрнэ. Түүгээр зогсохгүй улс орны аж байдал, улс төрийн үйл явц, хурдтайгаар улиран өөрчлөгдөх он жилүүдийн замнал түүнд амсхийх сөхөө өгөхгүй. Амьдралд нь тохиосон бүхэн ухаан суулгаж, амьдралын өмнө, үхэл хагацлын өмнө өвдөг сөхөрч болохгүйг ахин дахин сануулдаг. Учир нь энэ бие, энэ амьдрал хүн бүрт цор ганцхан оногддог учраас зүгээр л буугаад өгчихөд дэндүү хайран ажээ. Үхэл гээч зүйл махан биеийг хорвоо ертөнцөөс авч одоогүй цагт хүнд бэрхийн өмнө, зовлон зүдгүүрийн өмнө өвдөг сөхрөх эрхийг амьдрал хэнд ч олгодоггүй юм шиг. Үүнийг зохиолын баатар нэгэнтээ ухаарч ойлгосон учраас ижий ааваа, энхрий үрсээ, хайрт ханиа алдсан ч зовлонгийн өмнө гудайлгүй насны төгсгөл рүүгээ гань ганцаар дөтөлдөг.

Амьдралын тухайд л бага сагахаан бодож явснаас амьд байхын үнэ цэнийн тухай бодож яваагүй эрмэг залуу нас минь. Алив зүйлийн үнэ цэнийг төдийлөн ухаардаггүй омголон насандаа ийм ном олж уншина гэдэг сугалаанаас хэмжээлшгүй их мөнгө хожихтой ч харьцууламгүй аз билээ. Амьд л байна гэдэг өөрөө яасан их зол жаргал вэ? гэж бодогдох. Зовлонгийн шуурга нүүр нүдгүй биднийг ташуурдлаа ч зовлонгоо үүрээд ч болов урагшлах хэрэгтэй юмсанж. Хэдэн арван саяд ганц л олддог “хүн байх” хувийг атган төрсөн бид Бурхны “өгсөн” цаг хугацаа дуусах хүртэл амьдрах л хэрэгтэй, амьдрах л хэрэгтэй…

Хэдэн сарын өмнө Канадын зохиолч Янн Мартелийн “Пигийн амьдрал” романд “Зарим хүмүүс санаа алдах төдийхнөөр амьдралд бууж өгдөг. Зарим нь сөрж тэмцдэг боловч төдөлгүй буугаад өгчихдөг. Харин үлдсэн хэсэг (над мэтийн улс) нь хэзээ ч бууж өгдөггүй. Тэд тэмцээд л, тэмцээд л, тэмцээд л байдаг” гэдэг нэгэн өгүүлбэрийг уншиж байлаа. Мөн саяхан П.Баярсайхан абугайн “Сармагчин бол сармагчин” номоос “Хорвоогийн амьдрал ямар ч утга учиргүй юм гэхэд “амьдаараа” үхэх нь тэрнээс илүү ухаангүй явдал биш үү?! Хөлдүү харанхуйд, хөрсөн доор хөгцөрч хэвтсэнээс өлсөж цангаад ч болов, өвдөж зовоод ч болов наран доор, газар дээр мөлхөж явсан нь хамаагүй сайхан юм. Амьд явна гэдэг бүхнээс үнэтэй” гэх өгүүлбэрийг олж уншив. Харин саяхан дуусгасан шинэхэн номон дээр “Хүний амьдрал энгийндээ сайхан. Тэмц, хувь заяатайгаа хэзээд тэмц. Яг л над шиг. Туулах тусам бүтэлгүй, урагшгүй байсан ч хамаагүй, чи амьдрах л хэрэгтэй” хэмээснийг олоод зогтусав.

Амьдралын, амьдрахын, амьд байхын үнэ цэнийг хэдийнээ ухаарсан зохиолчид “Чи амьд шүү, амьдрах хэрэгтэй шүү” хэмээх үнэт санааг бүтээлээрээ дамжуулан ийн бичиж байжээ. Баярлалаа.

Ganbat Enhkbaatar
Хэтэрхий их зовлонтой зохиол байлаа.

Zaya
"Хүн амьд байхын төлөө л амьдардгаас өөр ямар нэгэн зүйлий төлөөнөө бус юм." Амьд л байна гэдэг юу юунаас эрхэм зүйл юм даа.

Battuya Tsendsuren
Хүн жаргал даадгүй зовлонг даадаг гэдэг. Эхнэр (Жиа Жэн) бол ухаалаг, тэвчээртэй , хөдөлмөрч бүсгүй юм. Ихийг бодогдууллаа. Байгаа бүхэндээ талархах сэтгэлийг улам бүр төрүүллээ. Хүний амьдрал энгийндээ л сайхан...Амьд байх нь өөрөө аз жаргал юм да.
Орчуулга ч сайтай юм.

Lhamyanjin.L
"Залуу насандаа захгүй тэнүүчилнэм
Идэрхэн насандаа эрдэнэ олном
Өтөл насандаа хуврага болном",,,
,,,Хүний амьдрал энгийндээ сайхан. Тэмц, хувь заяатайгаа хэзээд тэмц.
***********************************************************
"Үхэхээсээ өмнө бүү үх"
Бид хүний хувь заяанд төрхдөө ганцхан өөрийн биеийг элээж ,оногдсон насыг наслахын тулд ирээгүй. удам угсаа, гал голомт, гэр бүл гээд олон зүйлийг хайрлаж,нандигдаж,хамгаалж өвлүүлэх гэж ирдэг.Бас хүн бүр тэмцэж, амьдарч явахдаа алдаж болно. Харин жаргалдаа ташуурч , цэнгэлдээ живж болохгүй. Хэрэв ингэж тэнэглэлд дарлуулан туйлаад ,хүн ёсны бүхий л мөн чанараа умартах юм бол "Үнэн"-д гүйцэгдэх болно. Чи хийсэн тэнэг үйлдлүүдээ "Залуу нас, гэнэн зан"-даа тохож, хүмүүсийг, эцэг эхээ, өөрийгөө ч хуурч мэднэ. Гэхдээ үүнд хууртахгүй бүх зүйлийн төлөөсийг төлж, авалгагыг авах , мөнхийн оршихуй бол "Амьдрал".
Амьдар! Үхтэлээ амьдар! Гэхдээ хүн шиг амьдар

Tsewelmaa
Хүний амьдрал энгийндээ сайхан
Тэмц, хувь заяатайгаа хэзээд тэмц
Яг л над шиг
Туулах тусам бүтэлгүй, урагшгүй байсан ч хамаагүй, чи амьдрах л хэрэгтэй.

..............................................................

Хүн амьдралдаа хүнд бэрх зовлон зүдгүүр туулах тусмаа үхлийн өмнө өөртөө хүндэтгэлтэй байдгийн болов уу?

Bayanjargal Munkh-Orshikh
Асгартлаа уйлж, өрөвдөж, зэмлэж, тайвширч, зүхэж уншиж дуусгасан ном үүнээс өөр байсангүй. Толгой өвдөж, нүд хавдтал эхэр татлаа. Орчуулагчийг үнсье! Тагтааг тэврэе!

Ag
Ганц хүний амьдрал хирнээ хятадын нэгэн үеийн түүхийг хүүрнэчихсэн гэж нэг найз маань дүгнэсэн байсан. Санал нэг бна.

Хүний амь ямар бөх юм, жаргалтай амьдралд хөл алдах хирнээ зовлонгийн далайг гэтлээд л гарах. Аль ч улсад ухаантай эмэгтэй бүх амьдралыг тэвчиж, үүрч, чиглүүлж явах юм даа. Ухаан гэгчийн ул суурь нь эрдэм ном гэхээсээ гэр бүлийн хүмүүжил юм шигээ.

Хүмүүс мөнгөтэй нэгнийг яаж ч тавьтаргүйтсэн тэвчээд гарах хирнээ, ядарсан нэгний хий гишгэгдлийг чичлэн байх газаргүй болгож шархаа нөхдөг ч юмуу.

Дайтахаа хүлээн буй нэг талын цэргүүд гэх... Өлссөндөө өвлийн хүйтнээр бусдынхаа гутлыг хулгайлж шатаан будаагаа болгож идэх... Дайсан дайраад ирвэл өөрийнх талынхан өмсөх гуталгүй яах ч юм... Алсаа харахгүй зөвхөн тухайн үед гэдэс цатгахдаа л анхаарлаа хандуулж бгаа нь... Үхэхийн хооронд яасан ч яахав гэж бгаа аятай улсаа хорлож, байгаль дэлхийгээ сүйтгэх монголчуудын өнөөдрийн зураг шиг... За мэдкүээ мэдкү нэг жижкэн ном уншаад учиргүй их бодолд орчлоо