САРМАГЧИН БОЛ САРМАГЧИН

Өнгөрсөн зууны наяад оныг дайрсан нийгмийн өөрчлөлт, хуучин шинийн зөрчил, хүмүүсийн оюун санаанд гарсан эргэлтүүд тухайн үеийн зохиолчдын бүтээлд хүчтэй туссан нь нийтлэг ажиглагддаг. Тэр дунд зохиолч П.Баярсайханы хотжилт-нүүдэл, сууриншил-хөдөөх амьдрал, хүний мөс-алдарч буй хүн чанар гэсэн хоёрдмол эсрэгцлийн үүднээс дүрүүдээ товойлгон гаргаж, дүрүүдийнхээ бодрол эргэцүүллээр уран дүрийнхээ шинж төрх, авир занг бүтээсэн уянга сэтгэлзүйн шинжтэй өгүүллэг, туужууд онцгой байр эзэлнэ.  

П.Баярсайхан нь 1970-аад оноос яруу найраг, өгүүллэгээр уран бүтээлийн гараагаа эхэлж дүрийнхээ дотоод сэтгэлийн хувирал, бодол санааны эргэлт, сэтгэлзүйн шинж байдлаар зохиолынхоо үйл явдлын голчлон зангидсан өгүүллэг, туужаараа 1980-90 оны хүүрнэл зохиолын нэгэн хэв загварчлал, тогтонги байдалд өөрчлөлтийн салхи авчирсан зохиолчдын нэг юм. Тэрээр Монголын уран зохиолд П.Лувсанцэрэн, С.Эрдэнэ, Д.Мягмар нарын уламжлуулж ирсэн уянга сэтгэлзүйн бичлэгийг хөгжүүлж ухамсрын урсгал, бодрол эргэцүүллийн өнгө аястай бичлэгийн арга маягаар, зөвхөн П.Баярсайханых л гэмээр өвөрмөц урлалыг уран зохиолд бүтээсэн билээ. 

Хэвлэгдсэн он 2017
ISBN 978-99978-823-6-3
GoodReads.com дээрх уншигчдын сэтгэгдэл
MG GB
Есөн өгүүллэг, хоёр тууж, хоёр жүжгээс бүтсэн ном. Таван од авч болох байсан ч өмнөх үгийг хэт сайхан бичиж өндөр хүлээлт үүсч тэрэнд арай хүрсэнгүй. Өнөө үеийн сэдэв болох "хот ба хөдөө"-г бүх л талаас нь хүний мөс чанарт дөрөөлж бичсэн. Ялангуяа жүжгүүд нь маш амтархан уншигдана. Би ч хот хөдөөний алинд ч хамаардаггүй дайвар хотын хүүхэд болохоор ч уу зарим өгүүллэгүүдийг сэтгэлдээ ойр хүлээж авч чадаагүй ээ. Гэхдээ бичиглэл талаасаа тансаг ном байнаа, зарим цогцолборууд юмсыг шууд өгүүлэхгүй ёгтолж байгаа нь гайхалтай.

Narmandakh Sodnompil
Түрүү жилийн шинэ жилийн үеэр л гараад удаагүй байхад нь авсан боловч сая л уншиж дуусгалаа. Бүхэл бүтэн бараг 10 сар унших шив дээ.

Яалтачгүй сармагчин бол сармагчин өгүүллэг үнэхээр энэ номыг гоё эхлүүлсэн. Үлдсэн 8 өгүүлэгүүдийг нь барин тавин явсаар байгаад хальт мулт л уншсан байх, тууж жүжгийг нь уншихаас залхуу хүрээд байсан боловч өнөөдөр ямар өдөр нь байж таарав 2 тууж, 2 жүжгийг нь уншаад дуусгачихлаа.

Бичлэгийн хувьд бол хөнгөхөн хэрнээ ёгт утгуудтай бөгөөд хүний мөс, орчин үеийн хотжилт буюу шинэ соёл уламжлалт соёлын ялгаа, хүний дотоод зөрчил, үнэн ч сэтгэл, худал хуурмаг гээд л хүний сэтгэлийн шинж төлөвүүдийг харуулж чаджээ. /Нэлээн удаан хугацаанд үлгэн, салган уншсан болохоор тухайн үеийн сэтгэл хөдлөлийг үнэндээ л санахгүй байна, ямар ч байсан сэтгэл гэгэлзүүлж, догдлуулаад байсаан/
Ялангуяа төгсгөлийн Албин жүжиг бол "Ууртай 12 эр" нэртэй гайхалтай киног санагдууллаа.

2 жүжиг, 2 өгүүллэг бол хөндөх ёстой асуудлыг аягүй хөнгөхөөн ёгтолчихсон. Өгүүлэгүүдээс сэтгэлд тод үлдсэн нь гэвэл сармагчин бол сармагчин /этгээд хүнтэй төстэй санагдсан шүү/, тавиул 2 л юмуудаа? Дараа тухтай нэг нягталж уншина аа!

Lkhamsuren
Сэтгэлтэй ярилцаж чаддаг үргэлжилсэн үгийн зохиолч бол П.Баярсайхан юм байна. Ахиад л өмнө нь уншиж байгаагүй зохиолчын бүтээлтэй танилцлаа. Монголын зохиолчид бол ийм тийм гэж ярьж хэзээ ч болохгүй юм гэж хатуу ойлгуулсан бүтээл гэхэд болно. Нэг ёсондоо сайн мэдэхгүй зүйлээ ярих нь тун буруу гэдгийг эл бүтээл дахин нэг санууллаа. Онгоцонд уншсан болоод ч тэр үү анхаарал сайн төвлөрсөн нь уншихад, мэдрэхэд нөлөөлсөн байж чиг мэдэх. Ухаан санаа, дурсамж бүхнийг тань энэ ном дураараа онгичиж, уйлуулж, нойргүй хонуулж мэдэх байх шүү. Дан ялангуяа "Тавиул", "Захиа" зэрэг өгүүллэгүүд хамаг л бага нас, дурсамж, он удаан жил хол байсан бүхэн рүү минь аваачиж өгсөн нь "Гүн ертөнцийн зохиолч" гэх тодотголтой нь дүйх бизээ. Хөдөөгийн амьдрал, хүний сэтгэл зүй, хамгаас нарийн нандин бүхнийг зүгээр л өөдөөс тань хараад ярьж буй аятай өгүүлж чадах нь нэн таатай.

Сайхан бүтээлийг дахин төрүүлж өгсөн Тагтаагийнхандаа, унших боломж олгосон найздаа талархал илэрхийлье.

Д.Л